«Банк қауіпсіздік қызметінен» қоңырау шалды - алаяқтар ма?

Жарияланды: 2026-09-09

Иә, банктің «қауіпсіздік қызметінен» деп келген қоңыраудың басым бөлігі - алаяқтық. Нақты банк сізге ешқашан SMS-тегі кодты, толық карта нөмірін, CVV-ді немесе интернет-банкингтің құпиясөзін сұрап қоңырау шалмайды және ақшаңызды «қауіпсіз шотқа» аударуды талап етпейді. Дұрыс әрекет біреу - әңгімені тоқтатып, банкке ресми қосымша немесе карта артындағы нөмір арқылы өзіңіз хабарласу.

Алаяқ не істейді

Сценарий әдетте бірдей: «Сіздің шотыңыздан күдікті операция жасалды», «Сізге рәсімделіп жатқан несиені тоқтату керек», «Қауіпсіздік мақсатында қаражатты резервтік шотқа аударамыз». Одан кейін қысым басталады - асығыс шешім талап етіледі, ешкімге айтпауды сұрайды, «тексеру жүріп жатыр, желіні үзбеңіз» дейді.

Мұндай әңгіменің мақсаты үшеудің бірі:

• сізден бір реттік кодты, карта деректерін немесе құпиясөзді алу;
• ақшаны «қауіпсіз» деген бөтен шотқа немесе банкоматқа аудартқызу;
• телефонға қашықтан басқару қосымшасын орнатқызу (сілтеме WhatsApp немесе Telegram арқылы келеді).

Kaspi, Halyk, Jusan, Forte немесе кез келген басқа банк осылардың ешқайсысын телефон арқылы жасамайды.

Бірінші минутта не істеу керек

1. Әңгімені тоқтатыңыз. Сылтау айтудың, дауласудың қажеті жоқ - жай ғана қоңырауды үзіңіз.
2. Қоңырауды өзіңіз тексеріңіз. Банк қосымшасын ашып, ондағы қолдау қызметінің нөміріне немесе чатына жүгініңіз. Кіріс қоңыраудағы нөмірге кері шалмаңыз.
3. Ешқандай сілтемені баспаңыз және «банктің қосымшасы» деген файлды орнатпаңыз.
4. Картаны тексеріңіз. Күдікті операция болса, картаны қосымша арқылы бұғаттаңыз.

Егер қоңырау кезінде ештеңе айтпаған болсаңыз, ақшаңызға қауіп жоқ - жай ғана нөмірді бұғаттаңыз.

Нөмірдің кімге тиесілі екенін білу

Кейде қоңырау шынымен банктен келгенін тексергіңіз келеді. Ол үшін нөмірді ашық дереккөздер бойынша тексеруге болады: KimBu боты нөмір туралы не белгілі екенін көрсетеді, соның негізінде кері қоңырау шалу керек пе, жоқ па деп шешесіз. Бұл жауапты дереккөз емес, бірақ көбіне нөмірдің бұқаралық таратылымдарда «жарқ ете қалғанын» көруге жетеді. Тексерудің басқа тәсілдері бөлек бетте жинақталған.

Ақша кетіп қалса

Уақыт шешуші рөл атқарады. Ретімен:

• банктің қолдау қызметіне хабарласып, аударымды даулаңыз және шотты бұғаттаңыз;
• полицияға 102 нөмірі арқылы хабарлап, бөлімшеге арыз беріңіз;
• банк жауабына көңіліңіз толмаса, қаржы нарығын реттеу агенттігінің 1459 нөміріне немесе онлайн-қабылдауына жүгініңіз.

Толық тәртіп «Қайда шағымдану керек» бетінде жазылған.

Нақты банк қызметкері немен ерекшеленеді

• Ол сізге бар операцияны растауды емес, оны қосымша арқылы тексеруді ұсынады.
• Ол сізден кодты, CVV-ді немесе құпиясөзді сұрамайды, өйткені жүйеде бұл деректер оған қажет емес.
• Ол «желіні үзбеңіз» деп қыспайды: әңгімені аяқтап, банкке өзіңіз хабарласуыңызды қалыпты деп қабылдайды.
• Ол сізден банкоматқа баруды немесе ақшаны бөгде шотқа аударуды талап етпейді.

Күмәндансаңыз, әңгімені әрқашан үзуге болады - нақты банкте сіздің ісіңіз жоғалып кетпейді.

Алдын алу

• Ешкімге SMS-тегі кодты айтпаңыз - банк те, курьер де, «полиция қызметкері» де оны сұрамайды.
• Банк қосымшасында операция лимиттерін орнатыңыз.
• Сіздің атыңызға несие рәсімдеу қаупі мазаласа, eGov.kz порталы немесе eGov mobile арқылы банк қарыздары мен микрокредиттерден ерікті түрде бас тарту қызметін ресімдеуге болады - оны кейін өзіңіз алып тастай аласыз.
• Қоңырау шалушының басқа айла-тәсілдерін алаяқтық белгілері мен таралған схемалар беттерінен көріңіз.
• Бір нөмір қайта-қайта мазаласа, оны бұғаттаңыз.

Ең қысқа ереже: банк ешқашан ақшаңызды сақтау үшін сізден ақша аударуды сұрамайды.